İnsan bazen durup kendisine bakmalı ve şu soruyu sormalıdır: Ben nasıl yaratıldım? İki gözümle dünyayı görüyor, iki kulağımla sesleri duyuyor, burnumla kokuları alıyor, ellerimle dokunuyor, ayaklarımla yürüyor ve beynimle düşünüyorum. Bütün bunlar bir araya geldiğinde insanın varlığı üzerinde düşünmemek mümkün müdür?

Allah insanı nasıl yaratmıştır? İnsanın bedenine, organlarına, aklına ve düşünme yeteneğine baktığımızda hayranlık uyandıran bir düzenle karşılaşırız. Her bir organın kendine özgü bir görevi vardır. Birbirinden farklı bu görevler, insanın yaşamını sürdürebilmesi için bir bütün hâlinde çalışır. İşte insanın kendi varlığı üzerine düşünmesi, bu büyük düzenin farkına varabilmesi açısından son derece önemlidir.

İki gözümüz vardır. Gözlerimiz sayesinde renkleri, ışığı, gökyüzünü, denizleri, dağları ve sevdiklerimizin yüzlerini görürüz. Bir çocuğun gülümsemesini, yağmurun toprağa düşüşünü, geceleri yıldızların gökyüzünü süslemesini gözlerimizle fark ederiz. Peki, görme yeteneğimiz olmasaydı dünyayı nasıl tanırdık? Bir an için gözlerimizi kapatıp sahip olduğumuz bu nimetin değerini düşünmek bile insanı derin bir tefekküre götürür.

İki kulağımız vardır. Kuşların sesini, rüzgârın uğultusunu, yağmurun damlalarını ve sevdiklerimizin sesini duyarız. Bir annenin çocuğuna seslenmesi, bir insanın içtenlikle söylediği güzel bir söz, bazen hayatımızda unutulmaz izler bırakır. İşitmek yalnızca sesleri algılamak değildir; aynı zamanda insanın çevresiyle bağ kurmasının yollarından biridir.

Burnumuzla kokuları alır, çevremizdeki dünyayı başka bir yönüyle tanırız. Bir çiçeğin kokusu, yağmurdan sonra toprağın yaydığı o eşsiz koku ya da çocukluğumuzdan hatırladığımız bir evin kokusu bizi geçmişe götürebilir. Küçük gibi görünen bir duyunun bile insan hayatında ne kadar büyük bir yeri olduğunu böylece anlarız.

İki elimiz vardır. Ellerimizle tutar, üretir, yazar, çalışır ve sevdiklerimize dokunuruz. Bir insanın uzattığı yardım eli, bazen başka bir insanın hayatını değiştirebilir. Ellerimizle bir fidan dikebilir, bir kitap yazabilir, bir yarayı sarabilir veya bir ihtiyaç sahibine destek olabiliriz. Elin değeri yalnızca yaptığı işte değil, hangi niyetle kullanıldığında da saklıdır.

İki ayağımızla yürür, koşar ve dünyayı keşfederiz. Bir yerden başka bir yere gitmek, bağımsız hareket edebilmek ve hayatın içinde ilerlemek çoğu zaman sıradan bir durum gibi görünür. Oysa insan, sahip olduğu yeteneklerin değerini bazen onları kaybetme ihtimaliyle karşılaştığında daha iyi anlar. Bu nedenle her adımımızın kıymetini bilmek gerekir.

Kaşlarımız, saçlarımız, yüzümüz ve bedenimizin diğer ayrıntıları da insanın görünümünü oluşturan özelliklerdir. Kaşlarımız gözlerimizi korumaya yardımcı olur; saçlarımız ise bedenimizin doğal yapısının bir parçasıdır. İnsanların yüzleri, sesleri, parmak izleri ve fiziksel özellikleri birbirinden farklıdır. Milyarlarca insanın yaşadığı dünyada her birimizin kendine özgü bir görünüşe sahip olması da insanı düşündüren gerçeklerden biridir.

Fakat insanı hayranlık uyandıran bir varlık hâline getiren yalnızca dış görünüşü değildir. Asıl üzerinde durmamız gereken, bedenimizin içinde işleyen ve hayatımız boyunca kullandığımız sistemlerin birbirleriyle olan uyumudur.

Beynimiz, insanın en dikkat çekici organlarından biridir. Düşünür, öğrenir, hatırlar, hayal kurar, karar verir ve yaşadıklarımızı anlamlandırırız. Geçmişte yaptığımız hataları değerlendirebilir, geleceğe yönelik planlar kurabilir ve henüz gerçekleşmemiş bir ihtimal üzerine düşünebiliriz. Bir insanın yıldızlara bakarak evrenin büyüklüğünü merak etmesi, kendi varlığını sorgulaması ve yaratılış üzerine sorular sorması, düşünme yeteneğinin ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Peki, insanı insan yapan yalnızca düşünebilmesi midir?

Elbette düşünmek büyük bir yetenektir; ancak insanın bu yeteneğini nasıl kullandığı da önemlidir. Akıl sayesinde doğruyla yanlışı ayırt etmeye çalışır, sonuçları değerlendirir ve seçimlerimizin sorumluluğunu üstleniriz. Vicdanımızla başkasının acısını hissedebilir, merhamet göstererek bir insanın yükünü hafifletebiliriz. Bilgimizi iyilik için kullanabilir, gücümüzü başkalarını ezmek yerine onları korumaya yöneltebiliriz.

İnsan yalnızca kendi bedenini değil, davranışlarını da sorgulamalıdır. Madem düşünüyoruz, neden bazen düşünmeden hareket ediyoruz? Madem konuşabiliyoruz, neden sözlerimizle birbirimizi incitiyoruz? Madem ellerimizle iyilik yapabiliyoruz, neden onları kötülük için kullanıyoruz? Madem aklımız var, neden zaman zaman öfkemizin aklımızın önüne geçmesine izin veriyoruz?

İşte insanın mükemmelliği üzerine düşünürken yalnızca bedenimizin düzenine değil, bize verilen yetenekleri nasıl değerlendirdiğimize de bakmalıyız.

İslam inancına göre insan, Allah'ın yarattığı ve kendisine çeşitli nimetler bahşettiği bir varlıktır. Kur'an'da insanın yaratılışı üzerine düşünmeye, göklerin ve yerin düzeninden ibret almaya çağıran birçok ayet bulunur. Mümin için insan bedeninin işleyişi, doğanın dengesi ve evrenin büyüklüğü, Allah'ın kudretini hatırlatan işaretlerdir.

Bir çiçeğin açması, bir tohumun toprağın altında filizlenmesi, bir bebeğin dünyaya gelmesi ve insanın zamanla öğrenerek gelişmesi… Bütün bunlar üzerinde durup düşünmeye değer olaylardır. İnsan, çevresindeki dünyayı yalnızca görmekle yetinmeyip gördüklerinin anlamını da araştırmalıdır.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: İnsan bedeni son derece karmaşık ve hayranlık uyandıran bir yapıya sahip olsa da kusursuz, hastalanmayan veya hiç değişmeyen bir beden değildir. İnsan yorulur, hastalanır, yaşlanır ve çeşitli zorluklarla karşılaşır. İnsanın yaratılışına duyulan hayranlık, bedeninin hiçbir eksiği olmadığı iddiasından değil, hayatın ve bedenin işleyişindeki olağanüstü karmaşıklığı fark etmekten de doğabilir.

Bana göre insanın en büyük sorumluluklarından biri, kendisine verilen hayatın kıymetini bilmektir. Gözlerimizle gördüğümüz güzellikleri korumak, kulaklarımızla duyduğumuz acılara kayıtsız kalmamak, ellerimizle iyilik yapmak, ayaklarımızla doğru yollarda ilerlemek ve aklımızı hakikati aramak için kullanmak…

Bunların her biri, insanın kendi varlığına ve yaşamına karşı sorumluluğunun bir parçasıdır.

İnsan bazen gökyüzüne bakmalı, bazen kendi kalbinin sesini dinlemeli, bazen de sessizce oturup kendisine şu soruyu sormalıdır: Bana verilen bu hayatı nasıl değerlendiriyorum? Sahip olduğum aklı, bilgiyi ve yetenekleri yalnızca kendim için mi kullanıyorum, yoksa başkalarının hayatına da bir güzellik katabiliyor muyum?

Çünkü yaratılış üzerine düşünmek, yalnızca hayranlık duymakla sınırlı kalmamalıdır. Bu düşünce, insanı daha merhametli, daha bilinçli, daha adaletli ve daha sorumlu bir hayat yaşamaya yöneltmelidir.

İnsan, kendi varlığını düşündükçe yaratılışın büyüklüğünü daha derinden hissedebilir. İki göz, iki kulak, bir burun, iki el, iki ayak, bir beyin, akıl ve düşünme yeteneği… Her biri üzerine ayrı ayrı düşünülebilecek birer nimettir. Bütün bunları bir arada değerlendirdiğimizde insanın varlığı karşısında hayranlık duymamak gerçekten zordur.

Belki de yapmamız gereken, her gün sahip olduklarımızı sıradan kabul etmek yerine onların değerini yeniden keşfetmektir. Çünkü bazen en büyük mucizeler, her gün yaşadığımız hâlde farkına varmadığımız gerçeklerin içinde saklıdır.

Ve insan, kendisine dönüp dikkatle baktığında yalnızca bir beden görmez; hayatı, aklı, düşünceyi, sorumluluğu ve inancı üzerine düşünmesini sağlayan büyük bir anlam arayışıyla da karşılaşır.

Allah'ın yarattığı insanı anlamaya çalışmak, insanın hem kendisini hem de içinde yaşadığı evreni keşfetme yolculuğudur. Bu yolculukta sorular sormak, düşünmek, öğrenmek ve sahip olduğumuz nimetlerin kıymetini bilmek, hayatımıza daha derin bir anlam kazandırabilir.

-Volkan BÜYÜKKASİM