Dünya, insanlığın geleceğini tehdit eden büyük bir tehlikeyle karşı karşıya. Bilim ve teknoloji her geçen gün gelişirken, insanlığın kendi sonunu hazırlayabilecek silahlar üretmesi büyük bir çelişki değil midir? Bir yandan uzayı keşfediyor, hastalıklara çare arıyor, yeni medeniyetler kurmaya çalışıyoruz. Diğer yandan milyonlarca insanı bir anda yok edebilecek nükleer silahları elimizde tutuyoruz. Peki, bütün bu gelişmelerin amacı nedir? İnsanlığı yaşatmak mı, yoksa insanlığın sonunu getirebilecek bir güce sahip olmak mı?

Benim düşüncem açık: Nükleer silahlar yasaklanmalı, insanlık kendi geleceğini güvence altına almak için silahsızlanma yolunda kararlı adımlar atmalıdır. Çünkü bir ülkenin güvenliği, başka ülkelerin şehirlerini yok edebilme kapasitesiyle ölçülmemelidir. Gerçek güvenlik; barış, diplomasi, karşılıklı güven ve insan hayatına duyulan saygıyla inşa edilmelidir.

Hiroşima ve Nagazaki: İnsanlığın Unutmaması Gereken Acı

İkinci Dünya Savaşı sırasında Japonya'nın Hiroşima ve Nagazaki şehirlerine atılan atom bombaları, insanlık tarihinin en ağır yıkımlarından birini ortaya çıkardı. Binlerce insan bir anda hayatını kaybetti; geride kalanlar ise yalnızca şehirlerin yıkılmasıyla değil, radyasyonun ve savaşın uzun yıllar süren sonuçlarıyla da mücadele etmek zorunda kaldı.

Bu olaylar, nükleer silahların ne anlama geldiğini bütün dünyaya gösterdi. Bir bombanın etkisi yalnızca patladığı anla sınırlı değildir. Aileler parçalanır, çocuklar anne ve babalarını kaybeder, şehirlerin hafızası silinir ve gelecek nesiller bile yaşanan felaketin sonuçlarını taşımak zorunda kalabilir.

İnsanlık bu acı tecrübelerden ders çıkarmak zorundadır. Geçmişte yaşanan felaketlerin bir daha tekrarlanmaması için nükleer silahların ortadan kaldırılması yönünde daha güçlü bir irade ortaya konulmalıdır.

Tarihin bize bıraktığı en önemli sorulardan biri şudur: İnsanlık, kendi elleriyle ürettiği bu yıkıcı gücün karşısında ne zaman dur diyecektir?

ABD, İran'ı Yeni Bir Felakete Sürüklememeli

Uluslararası anlaşmazlıklar, ülkelerin birbirlerine karşı güç gösterilerinde bulunmasıyla değil, diplomasi ve müzakere yoluyla çözülmelidir. ABD ile İran arasındaki gerilim de bu açıdan büyük bir önem taşımaktadır.

Benim çağrım nettir: ABD, Japonya'da yaşanan atom bombası felaketlerinin insanlığa bıraktığı tarihi dersi unutmamalı; İran'a yönelik yeni bir askerî tırmanışın bölgeyi daha büyük bir yıkıma sürüklemesine izin vermemelidir.

Bir ülkenin politikalarını, güvenlik kaygılarını veya nükleer programını eleştirmek başka bir şeydir; o ülkenin halkını savaşın ağır sonuçlarıyla karşı karşıya bırakmak başka bir şeydir. Devletler arasındaki anlaşmazlıkların bedelini sıradan insanlar ödememelidir.

İran'da yaşayan insanların da çocukları, aileleri, evleri ve gelecek hayalleri var. Bir annenin çocuğunu savaşta kaybetmesi, hangi ülkede yaşarsa yaşasın aynı acıdır. Bir çocuğun bombalar altında korkuyla büyümesi, hangi dili konuşursa konuşsun insanlığın ortak vicdanını ilgilendiren bir meseledir.

Bu nedenle ABD'ye ve dünyadaki bütün devletlere çağrım şudur: Askerî gücünüzü göstermek yerine diplomatik çözüm yollarını güçlendirin. Savaşın kapısını açmak yerine barışın kapısını aralayın. Çünkü bir savaşın nasıl başlayacağını hesaplamak mümkün olabilir ama ortaya çıkaracağı bütün sonuçları kontrol etmek her zaman mümkün değildir.

Nükleer silahların kullanıldığı bir çatışmanın sonuçları ise yalnızca savaşan ülkelerle sınırlı kalmayabilir. İnsanlık, böyle bir ihtimali bile ciddiyetle değerlendirmek zorundadır.

Nursultan Nazarbayev ve Kazakistan'ın Nükleer Silahsızlanma Kararı

Nükleer silahsızlanma denildiğinde aklıma gelen isimlerden biri, Kazakistan'ın eski lideri Nursultan Nazarbayev'dir.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Kazakistan, topraklarında dünyanın en büyük nükleer cephaneliklerinden birinin önemli bir bölümünü devralmıştı. Buna rağmen ülke, nükleer silahları elinde tutmak yerine silahsızlanma yolunu seçti. Nazarbayev'in 29 Ağustos 1991'de Semipalatinsk nükleer deneme sahasını kapatma kararı bu sürecin önemli dönüm noktalarından biri oldu. Sonraki yıllarda Kazakistan, nükleer silahların topraklarından çıkarılması ve uluslararası silahsızlanma anlaşmalarına katılması yönünde adımlar attı.

Ben, Nursultan Nazarbayev'i özellikle bu kararı nedeniyle takdir ediyorum. Çünkü bir liderin değeri yalnızca ülkesinin askerî gücüyle, sahip olduğu silahlarla veya dünyaya ne kadar güçlü göründüğüyle ölçülmemelidir. İnsanlığın ortak geleceği açısından aldığı kararlar da önemlidir.

Elbette her ülkenin tarihî şartları, güvenlik kaygıları ve siyasi koşulları birbirinden farklıdır. Kazakistan'ın deneyimi her ülkeye doğrudan uygulanabilecek basit bir formül değildir. Ancak bu deneyim, nükleer silahların kaçınılmaz bir kader olmadığını gösteren önemli bir örnektir.

Bir ülke, güvenliğini nükleer silahlara sahip olmadan da uluslararası iş birliği, diplomasi ve anlaşmalar üzerinden kurmaya çalışabilir. Bu yaklaşım, üzerinde düşünülmesi gereken bir seçenektir.

Keşke dünya liderleri de bu örnekten gerekli dersleri çıkarabilse. Keşke ülkeler birbirlerine korku vermek yerine güven verebilse. Keşke insanlık, sahip olduğu bilimsel birikimi birbirini yok etmek için değil, yaşamı korumak için kullanabilse.

Nükleer Silahlar Bir Güç Göstergesi midir?

Bugün dünya siyasetinde güç kavramı çoğu zaman askerî kapasite, savunma bütçeleri, füze sistemleri ve nükleer silahlarla birlikte anılıyor. Ülkeler birbirlerinin askerî gücünü takip ediyor, savunma politikalarını yeniden şekillendiriyor ve olası çatışmalara karşı hazırlık yapıyor.

Ancak burada üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir soru var: Bir ülkenin başka bir ülkeyi yok edebilecek güce sahip olması, dünyayı gerçekten daha güvenli hâle getiriyor mu?

Nükleer silahları savunanlar, bu silahların caydırıcılık sağladığını ve büyük devletler arasında doğrudan savaşı önleyebileceğini ileri sürüyor. Buna karşılık nükleer silahların varlığı; yanlış hesaplama, kaza, iletişim kopukluğu ve çatışmaların kontrol dışına çıkması gibi ciddi riskleri de beraberinde getiriyor. Nükleer silahların tamamen ortadan kaldırılması kolay bir süreç olmayabilir; fakat bu zorluk, silahsızlanma hedefinin tartışılmasını gereksiz kılmaz.

Bence insanlık, güvenlik anlayışını yeniden değerlendirmek zorundadır. Çünkü bir silahın kullanılmaması, onun oluşturduğu tehlikenin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Dünya liderleri, birbirlerine karşı üstünlük kurmaya çalışırken insanlığın ortak geleceğini tehlikeye atmamalıdır. Güçlü devlet olmak, yalnızca yıkıcı silahlara sahip olmak değildir. Güçlü devlet olmak, gerektiğinde gerilimi düşürebilmek, anlaşmazlıkları çözebilmek ve milyonlarca insanın hayatını etkileyen kararları sorumlulukla alabilmektir.

Nükleer Silahların Yasaklanması İçin Dünya Ne Yapmalı?

Nükleer silahsızlanma yalnızca bir ülkenin alacağı kararla tamamlanabilecek bir süreç değildir. Bunun için uluslararası iş birliği, güven mekanizmaları, denetim ve karşılıklı yükümlülükler gereklidir.

Nükleer silah sahibi ülkeler, silah stoklarının azaltılması ve nihayetinde ortadan kaldırılması için somut adımlar atmalıdır. Nükleer silahların yayılmasını önleyen anlaşmalar güçlendirilmeli, uluslararası denetim mekanizmaları desteklenmeli ve ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların çözümünde diplomasiye öncelik verilmelidir.

Bir ülkenin silahsızlanırken diğerinin silahlanmaya devam ettiği bir dünyada kalıcı güvenlik oluşturmak kolay değildir. Bu nedenle süreç karşılıklı, doğrulanabilir ve uluslararası hukuk temelinde ilerlemelidir.

Birleşmiş Milletler başta olmak üzere uluslararası kuruluşlar, nükleer silahsızlanma konusunda daha etkili bir diyalog zemini oluşturmalıdır. Ülkeler yalnızca kendi güvenliklerini değil, aldıkları kararların diğer toplumlar üzerindeki etkilerini de hesaba katmalıdır.

Burada asıl mesele, devletlerin egemenlik haklarını yok saymak değil; insanlığın tamamını ilgilendiren ortak bir tehlikeye karşı birlikte hareket edebilmektir.

İnsanlık Savaş İçin Değil, Yaşamak İçin Var

Dünyanın farklı bölgelerinde insanlar açlıkla, yoksullukla, hastalıklarla, doğal afetlerle ve ekonomik sorunlarla mücadele ediyor. Milyonlarca çocuk eğitim imkânlarına ulaşmaya çalışırken, birçok aile güvenli bir yaşam kurmanın mücadelesini veriyor.

Böyle bir dünyada insanlığın kaynaklarını sürekli olarak daha fazla yıkıcı silah üretmeye ayırması üzerinde düşünülmesi gereken bir durumdur.

Elbette devletlerin güvenlik ihtiyaçları vardır. Ancak güvenlik arayışı, insan hayatını tehdit eden sınırsız bir silahlanma yarışına dönüşmemelidir. Bilim insanlarının bilgi birikimi, mühendislerin emeği ve ülkelerin ekonomik kaynakları; insan yaşamını iyileştirmek, hastalıklarla mücadele etmek, çevreyi korumak ve gelecek nesillere daha güvenli bir dünya bırakmak için de kullanılabilir.

Benim arzum, çocukların savaş korkusuyla değil, gelecek hayalleriyle büyüdüğü bir dünyadır. İnsanların doğdukları ülke nedeniyle ölüm korkusu yaşamadığı, devletlerin sorunlarını masada çözdüğü ve hiçbir liderin milyonlarca insanın hayatını riske atabilecek kararları kolaylıkla alamadığı bir dünya...

Bu, gerçekleşmesi zor bir hedef gibi görülebilir. Fakat zor olması, bu hedefin peşinden gitmememiz gerektiği anlamına gelmez.

Sonuç: Dünya Liderlerine Çağrım

Ben, Volkan Büyükkasım olarak, nükleer silahların yasaklanması ve insanlığın ortak geleceğinin korunması gerektiğine inanıyorum.

Nursultan Nazarbayev'in liderliğinde Kazakistan'ın attığı nükleer silahsızlanma adımlarını bu nedenle önemsiyorum. Keşke diğer ülkeler de kendi tarihî ve siyasi koşulları içerisinde benzer sorumluluklar üstlenebilse. Keşke dünya liderleri, ülkelerinin güvenliğini yalnızca silahların gücü üzerinden değerlendirmekten vazgeçip barışın kalıcı yollarını daha fazla arayabilse.

ABD'nin de İran'ın da diğer bütün ülkelerin de uluslararası anlaşmazlıklarda diplomasiye öncelik vermesi gerektiğini düşünüyorum. Hiçbir ülkenin halkı, devletler arasındaki güç mücadelesinin kaçınılmaz kurbanı olarak görülmemelidir.

Hiroşima ve Nagazaki'de yaşananlar insanlığın hafızasında kalmalıdır. Bu acılar yalnızca geçmişin bir parçası olarak görülmemeli, gelecekte alınacak kararlar için de bir uyarı niteliği taşımalıdır.

Nükleer silahlar yasaklansın. İnsanlık, kendi sonunu hazırlayan bir yarışın içinde yaşamaya mahkûm olmasın.

Dünya liderleri, bir gün tarih kitaplarında kaç silaha sahip olduklarıyla değil, kaç insanın hayatını koruduklarıyla anılmayı hedeflemelidir.

Çünkü gerçek başarı, bir ülkenin başka bir ülkeyi yok edebilecek güce ulaşması değildir. Gerçek başarı, insanlığın yok oluş ihtimalini azaltacak kararları alabilmesidir.

Unutmayalım: Barış, yalnızca savaşın olmadığı bir dünya değil; savaş ihtimalini azaltmak için sorumluluk alınan bir gelecektir.

-Volkan BÜYÜKKASİM